ЦИФРОВА ПСИХОДІАГНОСТИКА: МОЖЛИВОСТІ ТА ВИКЛИКИ СУЧАСНОЇ ПРАКТИКИ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/3041-2021/2025-4-4

Ключові слова:

цифрова психодіагностика, комп’ютерне тестування, цифрова фенотипізація, екологічно моментальна оцінка, ШІ у психології

Анотація

Цифрова психодіагностика стала трансформаційним підходом у психологічному оцінюванні, інтегруючи комп’ютерне тестування, мобільні застосунки, екологічно моментальні оцінки, цифрову фенотипізацію та інструменти з підтримкою штучного інтелекту. У статті систематично проаналізовано сучасні дослідження з метою розгляду можливостей та методологічних викликів цифрової психологічної діагностики. На основі критичного аналізу емпіричних досліджень, систематичних оглядів та метааналізів виявлено ключові тенденції в доступності, точності вимірювань, екологічній валідності та масштабному скринінгу. Результати досліджень демонструють значні переваги цифрових інструментів, зокрема дистанційне та асинхронне тестування, автоматизоване оцінювання, адаптивні методи, збирання мультимодальних даних і підвищену екологічну валідність. Додатково підкреслюється потенціал цифрових систем для персоналізації оцінювання та більш гнучкого моніторингу психологічних змін у динаміці. Водночас у літературі підкреслено суттєві методологічні та етичні виклики, зокрема забезпечення психометричної еквівалентності з традиційними інструментами, захист чутливих даних, подолання цифрового розриву, зменшення алгоритмічних упереджень у системах зі штучним інтелектом та адаптацію інструментів до культурного різноманіття. Огляд наголошує, що швидке впровадження цифрових інструментів повинно супроводжуватися ретельною валідацією, етичним наглядом та професійною підготовкою, щоб максимізувати їх потенціал та мінімізувати ризики. Комплексний аналіз підтверджує, що цифрова психодіагностика відкриває безпрецедентні можливості для покращення психологічного оцінювання в дослідженнях і практиці, але її успішне використання залежить від поєднання технологічних інновацій з доказовими методами та етичною відповідальністю. Майбутні дослідження мають бути зосереджені на стандартизації, інклюзивності, довгостроковому оцінюванні цифрових інструментів і розробленні єдиних професійних стандартів.

Посилання

AI in Mental Health: A Review of Technological Advancements and Ethical Issues in Psychiatry / Poudel U. et al. Issues Mental Health Nursing. 2025. Vol. 46. Issue 7. Pp. 693–701. https://doi.org/10.1080/01612840.2025.2502943.

Artificial Intelligence in Mental Health Care: Opportunities, Challenges, and Ethical Dilemmas / Rzyczniok P. et al. International Journal of Innovative Technologies in Social Science. 2025. Vol. 2. No 3(47). https://doi.org/10.31435/ijitss.3(47).2025.3529.

Bennett R. E., Zhang M. (2016). Validity and automated scoring. Technology and testing / Ed.: F. Drasgow. Abingdon: Routledge. Pp. 142–173.

Elements of adaptive testing / Eds.: Van der Linden W. J., Glas C. A. W. New York: Springer, 2010. 462 p.

Fairburn C. G., Patel V. The impact of digital technology on psychological treatments and their dissemination. Behaviour Research and Therapy. 2017. Vol. 88. Pp. 19–25. https://doi.org/10.1016/j.brat.2016.08.012.

Gwaltney C.J., Shields A.L., Shiffman S. Equivalence of electronic and paper-and-pencil administration of patient-reported outcome measures: a meta-analytic review. Value Health. 2008. Vol. 11. Issue 2. Pp. 322-333. https://doi.org/10.1111/j.1524-4733.2007.00231.x.

Insel T.R. Digital Phenotyping: Technology for a New Science of Behavior. JAMA. 2017. Vol. 318. Issue 13. Pp. 1215–1216. https://doi.org/10.1001/jama.2017.11295.

Integration of Digital Tools Into Community Mental Health Care Settings That Serve Young People: Focus Group Study / Knapp A.A. et al. JMIR Mental Health. 2021. Vol. 8. Issue 8. Article e27379. https://doi.org/10.2196/27379.

Internet-based vs. face-to-face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: an updated systematic review and meta-analysis / Carlbring P. et al. Cognitive Behaviour Therapy. 2018. Vol. 47. Issue 1. Pp. 1–18. https://doi.org/10.1080/16506073.2017.1401115.

Kyllonen P. C. Advances in measuring “hard-to-measure” skills. Contemporary perspectives on research in educational assessment / Ed.: M. S. Khine. Charlotte: Information Age Publishing, Inc., 2020. Pp. 67–91.

Luxton, D. D., Nelson, E.-L., & Maheu, M. M. A practitioner’s guide to telemental health: How to conduct legal, ethical, and evidence-based telepractice. Washington, DC: American Psychological Association, 2016. 176 p.

Machine learning and artificial intelligence research for patient benefit: 20 critical questions on transparency, replicability, ethics, and effectiveness / Vollmer S. et al. BMJ. 2020. Vol. 368. Article l6927. https://doi.org/10.1136/bmj.l6927.

Martinez-Martin N., Kreitmair K. Ethical Issues for Direct-to-Consumer Digital Psychotherapy Apps: Addressing Accountability, Data Protection, and Consent. JMIR Mental Health. 2018. Vol. 5. Issue 2. Article e32. https://doi.org/10.2196/mental.9423.

New Tools for New Research in Psychiatry: A Scalable and Customizable Platform to Empower Data Driven Smartphone Research / Torous J., Kiang M.V., Lorme J., Onnela J.P. JMIR Mental Health. 2016. Vol. 3. Issue 2. Article e16. https://doi.org/10.2196/mental.5165.

The Current State and Validity of Digital Assessment Tools for Psychiatry: Systematic Review / Martin-Key N.A. et al. JMIR Mental Health. 2022. Vol. 9. Issue 3. Article e32824. https://doi.org/10.2196/32824.

Three problems with current digital mental health research аnd three things we can do about them / Mohr D. C. et al. Psychiatric Services. 2017. Vol. 68. Issue 5. Pp. 427–429. https://doi.org/10.1176/appi.ps.201600541.

Shiffman S., Stone A.A., Hufford M.R. Ecological momentary assessment. Annual Review of Clinical Psychology. 2008. Vol. 4. Pp. 1–32. https://doi.org/10.1146/annurev.clinpsy.3.022806.091415.

Wright A. G. C., Hopwood C. J. Advancing the assessment of dynamic psychological processes. Assessment. 2016. Vol. 23. Issue 4. Pp. 399–403.

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-23